Mermer ihracatı, dışarıdan bakıldığında bir konteynerin limana yüklenip yola çıkmasından ibaret görünür. Gerçekte ise her sevkiyatın arkasında haftalar süren bir belge ve prosedür mimarisi vardır. Alpay Doğaltaş olarak Marmara Adası'nın Saraylar bölgesi başta olmak üzere Türkiye'nin farklı ocaklarından tedarik ettiğimiz partileri Romanya, Bulgaristan ve Avrupa'nın farklı pazarlarına gönderirken bu mimarinin her halkasını üç kuşaklık tedarik bilgimizle yönetiyoruz. Bu yazıda, ihracat sürecinin müşterinin görmediği teknik tarafını sade bir dille açmak istiyoruz.
İhracatın ilk halkası, müşteriyle teslimat şartının netleştirilmesidir. Burada INCOTERMS devreye girer. Uluslararası Ticaret Odası'nın güncellediği bu kurallar seti, satıcı ile alıcının sorumluluklarını nerede başlayıp nerede bittiğini tarif eder. Doğal taşta en sık kullanılan iki şart FOB ve CIF'tir. FOB seçildiğinde mal, çıkış limanında geminin küpeştesinden geçtiği anda sorumluluk müşteriye geçer. CIF'te ise tedarikçi olarak deniz taşıma ücretini ve sigorta primini varış limanına kadar üstleniriz. Hangi şartın seçileceği, müşterinin lojistik ağıyla, bütçe yapısıyla ve risk taşıma kapasitesiyle doğrudan ilgilidir. Bir Bükreş proje ofisi kendi taşıma ağına güveniyorsa FOB tercih edebilir, oysa şantiye sahibi tüm süreci tek elden yürütmek isteyen bir Sofya yüklenicisi CIF'i tercih eder.
Menşe belgesi, ihracatın belge ayağının kalbidir. Türkiye'den Avrupa Birliği üyesi ülkelere yapılan doğal taş ihracatında A.TR dolaşım belgesi standart prosedürdür. Bu belge, malın gümrük birliği kapsamında serbest dolaşımda olduğunu tescilleyen evraktır. Romanya ve Bulgaristan gibi Avrupa Birliği üyesi varış noktalarında A.TR doğru düzenlenmediğinde parti, alıcı limanda gümrük vergisine takılabilir. Üye olmayan üçüncü ülkelere ihracatta ise EUR.1 dolaşım belgesi gündeme gelir. Doğal taş için ayrıca Ticaret Odası onaylı menşe şahadetnamesi, gümrüğün talep ettiği temel belgelerden biridir. Bu belgenin üzerindeki GTİP kodu, mermer için 25.15 başlığında konumlanır. Kodun yanlış girilmesi, sevkiyatın gümrükte günlerce beklemesinin en sık görülen sebebidir.
Belge dosyasının diğer halkaları, ticari fatura, paketleme listesi, konşimento ve kalite belgeleridir. Ticari fatura, müşteri ile tedarikçi arasında imzalanan satış sözleşmesinin gümrüğe sunulan sürümüdür. Paketleme listesi, konteyner içindeki her ahşap kasanın brüt ve net ağırlığını, ölçülerini, blok ve plaka sayısını tek tek listeler. Konşimento, denizyolu taşımacılığının resmi taşıma belgesidir ve teslim alacak tarafı, gemiyi, varış limanını, navlun bilgisini içerir. Kalite tarafında ise doğal taşın TS EN sertifikası, uygunluk beyannamesi ve özellikle dış cephe veya yer kaplaması projelerinde CE belgesi devreye girer. Beyaz Dolomit Mıcır gibi parça ürünlerde tane boyu sertifikası, Klasik Marmara veya Saf Beyaz gibi plaka ürünlerde teknik özellik raporu, projenin kullanım amacına göre eklenir.
